Indonesië

Informatie- en nieuwsforum over Indonesië en Nederlands-Indië
 
IndexKalenderFAQRegistrerenInloggen

Deel
 

 Een voorbeeldige kolonie: vijftig jaar overheidsfilms op in.beeldengeluid.nl

Ga naar beneden 
AuteurBericht
wu

wu

Aantal berichten : 6613
Registratiedatum : 08-12-08

Een voorbeeldige kolonie: vijftig jaar overheidsfilms op  in.beeldengeluid.nl Empty
BerichtOnderwerp: Een voorbeeldige kolonie: vijftig jaar overheidsfilms op in.beeldengeluid.nl   Een voorbeeldige kolonie: vijftig jaar overheidsfilms op  in.beeldengeluid.nl Icon_minitimema 1 dec 2014 - 17:44



Een voorbeeldige kolonie: vijftig jaar overheidsfilms op in.beeldengeluid.nl


28 november 2014

Ons koloniaal verleden maakt nog regelmatig heftige reacties bij mensen los. Deze verontwaardiging is deels het gevolg van het beeld dat in overheidsfilms over Nederlands-Indië werd geschetst. Op de website van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid zijn vanaf 28 november meer dan honderd van deze films online te bekijken. Aanleiding is het proefschrift ‘Een voorbeeldige kolonie’ van Gerda Jansen Hendriks aan de Universiteit van Amsterdam (UvA).

Warta Sari, Kita Bakal Menang, Linggadjati in de branding roepen wellicht een exotisch  beeld op van Indonesie. Het zijn enkele titels uit de grote collectie overheidsfilms over Nederlands-Indië, gemaakt tussen 1912 en 1962. Het is een bewogen periode uit de Nederlandse geschiedenis van twee wereldoorlogen en dekolonisatie waarin veel films zijn gemaakt. Het gaat om bioscoopjournaals, lange films en documentaires die in de jaren vijftig in de bioscoop honderdduizenden bezoekers trokken.

Sleutelrol

De publicatie van overheidsfilms op in.beeldengeluid.nl gebeurt naar aanleiding van het proefschrift van Gerda Jansen Hendriks. In haar promotieonderzoek schetst Gerda Jansen Hendriks de achtergrond van de filmbeelden die tot op de dag van vandaag een sleutelrol spelen bij de collectieve herinnering aan de kolonie.

In deze films doet de Nederlander zonder uitzondering het goede. ‘Uitbuiting van arbeiders, standrechtelijke executies, het platbranden van dorpen: in de overheidsfilms over Nederlands-Indië is niets hiervan ooit te zien geweest. Hierdoor kunnen we ons, in deze tijd van overvloedige beeldinformatie, moeilijk voorstellen dat Nederlanders zich in Nederlands-Indië schuldig hebben gemaakt aan onmenselijke daden’, aldus Jansen Hendriks.

Progressieve films

Film blijkt al in de jaren tien van de twintigste eeuw te worden ingezet als informatiebron over de koloniën. Jansen Hendriks belicht een aantal nieuwe zaken. Zo is er het verhaal van de propagandafilms die tijdens de Tweede Wereldoorlog werden gemaakt voor de Amerikaanse bevolking en die vanwege hun progressieve inhoud nooit in Nederland zijn vertoond. Een aantal films bevond zich wel in de archieven van Holland Michigan in de VS, maar zijn inmiddels ook toegevoegd aan de collectie van Beeld en Geluid.

Benieuwd naar de films? Kijk op in.beeldengeluid.nl voor de drie speciale thema-kanalen over Nederlands-Indië.

Promotiedetails
Mw. G. Jansen Hendriks: Een voorbeeldige kolonie. Nederlands-Indië in 50 jaar overheidsfilms 1912-1962. Promotoren zijn prof. dr. J.C.H. Blom en prof. dr. F.P.I.M. van Vree.
Het proefschrift is te lezen via de UvA
Terug naar boven Ga naar beneden
https://indonesie.actieforum.com
wu

wu

Aantal berichten : 6613
Registratiedatum : 08-12-08

Een voorbeeldige kolonie: vijftig jaar overheidsfilms op  in.beeldengeluid.nl Empty
BerichtOnderwerp: Re: Een voorbeeldige kolonie: vijftig jaar overheidsfilms op in.beeldengeluid.nl   Een voorbeeldige kolonie: vijftig jaar overheidsfilms op  in.beeldengeluid.nl Icon_minitimema 1 dec 2014 - 17:56


6 minuutjes Een Vandaag bij de Kijk- en Luistertips
Terug naar boven Ga naar beneden
https://indonesie.actieforum.com
wujud
Admin
wujud

Aantal berichten : 1008
Registratiedatum : 08-12-08

Een voorbeeldige kolonie: vijftig jaar overheidsfilms op  in.beeldengeluid.nl Empty
BerichtOnderwerp: Re: Een voorbeeldige kolonie: vijftig jaar overheidsfilms op in.beeldengeluid.nl   Een voorbeeldige kolonie: vijftig jaar overheidsfilms op  in.beeldengeluid.nl Icon_minitimema 1 dec 2014 - 18:01


_________________
* Indoleed : geen verhalen meer te horen *
Terug naar boven Ga naar beneden
https://indonesie.actieforum.com
Henri R. Cingoor

Henri R. Cingoor

Aantal berichten : 2328
Registratiedatum : 04-01-09
Woonplaats : Op de oevers van de Kali Brantas

Een voorbeeldige kolonie: vijftig jaar overheidsfilms op  in.beeldengeluid.nl Empty
BerichtOnderwerp: Re: Een voorbeeldige kolonie: vijftig jaar overheidsfilms op in.beeldengeluid.nl   Een voorbeeldige kolonie: vijftig jaar overheidsfilms op  in.beeldengeluid.nl Icon_minitimedi 2 dec 2014 - 5:02

Heel mooi die oude films. Sommige ervan zijn bekend bij me, maar veel nog niet. Dank voor de link.

Alleen, wat mij betreft dan, vind ik dat woordje "voorbeeldige" niet zo leuk.

Voor wie voorbeeldig? Voor Nederland natuurlijk, maar had dat er bij moeten staan???? We weten allen wel, dat de voormalige kolonie zo voorbeeldig was geweest om de natuurlijke rijkdommen e.d. af te staan aan het koloniserende land.

Gebeurde het niet, dan kwam Sinterklaas wel langs met de roe en de gard (hé waar is Zwarte Piet?) om de stoute kindertjes even een pak voor de broek te geven en in de zak te stoppen toch.

Terug naar boven Ga naar beneden
http://www.imexbo.nl
wu

wu

Aantal berichten : 6613
Registratiedatum : 08-12-08

Een voorbeeldige kolonie: vijftig jaar overheidsfilms op  in.beeldengeluid.nl Empty
BerichtOnderwerp: Re: Een voorbeeldige kolonie: vijftig jaar overheidsfilms op in.beeldengeluid.nl   Een voorbeeldige kolonie: vijftig jaar overheidsfilms op  in.beeldengeluid.nl Icon_minitimedo 4 dec 2014 - 0:49



‘Een oorlog als in Vietnam, maar zonder de beelden’


Interview. Gerda Jansen Hendriks, schreef ‘Een voorbeeldige kolonie’


De propagandafilms van de Nederlandse overheid in Indië hebben een lange adem, zegt Gerda Jansen Hendriks. Groot bleef de onwetendheid van wat er zich heeft afgespeeld na de Tweede Wereldoorlog.

Door Lidy Nicolasen

Nederland slaagde erin de ellende van de oorlog in Indië van het witte doek te houden, constateert Gerda Jansen Hendriks in haar proefschrift Een voorbeeldige kolonie, een studie naar overheidsfilms tussen 1912 en 1962. ‘In de propagandafilms, die tot op de dag van vandaag bijna gedachteloos steeds opnieuw worden gebruikt als het over Indonesië gaat, zul je nooit iets zien van de hevige guerrillaoorlog die er heeft gewoed. Iconische beelden, zoals we die kennen van de Vietnamoorlog , ontbreken. Wij moeten het doen met films waarin Indonesië een land is dat het niet redt zonder de hulp van Nederland en Nederlandse militairen.’

Het is propaganda met een lange adem, zegt Jansen Hendriks, in het dagelijkse leven regisseur van het tv-programma Andere Tijden. In de Tweede Wereldoorlog bezondigden alle naties zich aan propaganda. Journalisten werkten embedded, dus onder de vlag van het bevriende leger. In Nederlands-Indië waren tijdens de oorlogsjaren onafhankelijke Nederlandstalige media verdwenen. De Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) nam daarna de nieuwsvoorziening in eigen hand. De filmbeelden van de RVD werden gebruikt voor het destijds zo belangrijke Polygoonjournaal.

In februari 1946 werd voor het eerst melding gemaakt van een optreden van Nederlandse troepen in Indië. In het Polygoonjournaal is dan een reportage te zien over net bevrijde krijgsgevangenen en juichende Indonesiërs die de Nederlandse militairen onthalen. De boodschap is duidelijk: onze helden hebben de Japanse bezetter overmeesterd. Feit is dat Japan zich al een half jaar eerder had overgegeven.

Jansen Hendriks: ‘Het beeld strookte met het idee dat Nederlanders toen hadden. Ze wisten niet wat er gaande was in de voormalige kolonie. De Nederlanders daar hadden in kampen gezeten of ze waren uitgeweken naar elders. Ze hadden niet in de gaten dat ze sterk in aanzien waren gedaald. Dat gebeurde eigenlijk al meteen in het begin toen het trotse KNIL-leger op Java in acht dagen tijd door de Japanners onder de voet werd gelopen.’

Ook het thuisland bleef onwetend. Indonesië was nooit de oorlog verklaard. Dat kon niet, vond Nederland, omdat het een binnenlands conflict betrof. Indonesië was immers geen vreemde mogendheid. De gesneuvelden werden niet gerepatrieerd, maar in Indonesië begraven om de solidariteit tussen kolonie en moederland te benadrukken. De begrafenissen werden evenmin gefilmd. Slechts één keer was er op film een met de Nederlandse vlag bedekte kist te zien.

De hoogste ambtenaar in Nederlands-Indië, luitenant-generaal Van Mook, bemoeide zich direct met de productie van overheidsfilms. Hij wilde vooral Amerika tonen dat Nederland geen conservatieve koloniale macht was, maar juist streefde naar een federale en gelijkwaardige staat. Filmers kregen te horen dat ze agressie dienden te vermijden.

Linggadjati in de branding is een film die tijdens de politionele acties is gemaakt. Na zeventien minuten begint in de film het Nederlandse offensief. Dertien minuten later, als de film is afgelopen, is er nog niets van een gevecht te bespeuren geweest. Wel oprukkende tanks en bewoners die met hun mandjes naar de markt gaan. De film mocht niet worden verspreid, te agressief, vond Van Mook.

Pas in 1968 doet Joop Hueting, destijds soldaat bij de Stoottroepen, als eerste een boekje open. Nederland schrikt wakker, maar beelden zijn nergens te vinden. ‘Het was een guerrillaoorlog in de jungle, een oorlog zoals in Vietnam. Door gebrek aan beelden hebben we ons dat nooit kunnen voorstellen. Ik denk dat dat ook de reden is dat er steeds opnieuw hevige opwinding ontstaat als er wel foto’s opduiken, echte oorlogsbeelden. Misschien heeft de legerdienst ergens wel filmpjes gemaakt, maar daarmee is dan hetzelfde gebeurd als met de Srebrenica-rolletjes, ze zijn verdwenen’, zegt Jansen Hendriks.

‘Toen vond de Nederlandse overheid dat haar propaganda was mislukt’, zegt ze. ‘Maar niemand had kunnen dromen dat het beeld van de Nederlandse soldaat als ambassadeur van goede werken zolang overeind zou blijven. Je ziet dat hetzelfde is gebeurd met de term politionele acties. Het was een propagandawoord, maar tot op de dag van vandaag spreken de mensen over politionele acties en niet over oorlog. Het is echt een voorbeeld van propaganda op de lange termijn. Ze bedachten dat niet, maar zo heeft het wel uitgepakt.’

Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid vertoont via in.beeldengeluid.nl de meer dan honderd films die de overheid maakte in Nederlands-Indië tussen 1912 en 1962.

Volkskrant, 03-12-2014


Terug naar boven Ga naar beneden
https://indonesie.actieforum.com
wu

wu

Aantal berichten : 6613
Registratiedatum : 08-12-08

Een voorbeeldige kolonie: vijftig jaar overheidsfilms op  in.beeldengeluid.nl Empty
BerichtOnderwerp: Re: Een voorbeeldige kolonie: vijftig jaar overheidsfilms op in.beeldengeluid.nl   Een voorbeeldige kolonie: vijftig jaar overheidsfilms op  in.beeldengeluid.nl Icon_minitimedo 4 dec 2014 - 0:52


Was alles anders geweest als Joris Ivens was blijven filmen?

Wat zou er zijn gebeurd als Joris Ivens in 1945 geen ontslag had genomen als filmer  van het bevrijde Indonesië? Stel dat hij er wel in was geslaagd educatieve films te maken voor de Indonesische jeugd, zoals zijn opdracht was? Zou alles dan anders zijn gelopen?
De cineast Ivens was een overtuigd communist. Het had hem verrast dat Nederland hem nog voor het einde van de Japanse bezetting aantrok om films te maken voor het nieuwe Indonesië. Nederlanders en Indonesiërs zouden in harmonie en gelijkheid aan hun toekomst werken, kreeg Ivens te horen. Dat nieuwe Indonesië diende hij te verfilmen. De cineast liet zich overtuigen en vervoegde zich bij het Nederlands-Indische bestuur dat in de oorlog was uitgeweken naar Australië. Hij richtte als Film Commissioner for the Netherlands East Indies een eigen filmdienst op, maar ondervond ferme tegenstand van ambtenaren die zich ook met film bezighielden.

Terwijl Nederlanders in het bevrijde Indonesië ontdekten dat ze minstens zo werden gehaat als de Japanners, stuitte Ivens in Australië op een havenstaking tegen schepen die goederen en manschappen naar Nederlands-Indië vervoerden. De stakers eisten dat Nederland de Republiek Indonesië zou erkennen. Dat leidde tot een boycot van Nederlandse schepen in Australië en elders, die tot het voorjaar van 1948 zou duren.

Ivens besloot de staking te filmen. Indonesia Callingging in augustus 1946 in Sydney in première. Sydney was geportretteerd als een stad waar blank en bruin samen door de straten dansten. Zo had Ivens zich het nieuwe Indonesië voorgesteld. Nederland probeerde de première te verhinderen. Ivens had toen al ontslag genomen. Hij begreep ook wel dat zijn film niet strookte met de Nederlandse opvattingen. ‘Er staat mij geen andere weg open’, schreef hij zijn opdrachtgever.


Ook Volkskrant, 03-12-2014, door Lidy Nicolasen
Terug naar boven Ga naar beneden
https://indonesie.actieforum.com
Gesponsorde inhoud




Een voorbeeldige kolonie: vijftig jaar overheidsfilms op  in.beeldengeluid.nl Empty
BerichtOnderwerp: Re: Een voorbeeldige kolonie: vijftig jaar overheidsfilms op in.beeldengeluid.nl   Een voorbeeldige kolonie: vijftig jaar overheidsfilms op  in.beeldengeluid.nl Icon_minitime

Terug naar boven Ga naar beneden
 
Een voorbeeldige kolonie: vijftig jaar overheidsfilms op in.beeldengeluid.nl
Terug naar boven 
Pagina 1 van 1

Permissies van dit forum:Je mag geen reacties plaatsen in dit subforum
Indonesië :: Berichten :: Geschiedenis-
Ga naar: